हिरवाईने नटलेली बाग, झाडाच्या फांदीला बांधलेला झुला आणि त्यावर झुलणारी नायिका… हिंदी चित्रपटातील हे दृश्य कधीकाळी इतके परिचित होते, दर पाच चित्रपटांपैकी एकामध्ये त्याचे दर्शन घडत असे. प्रेमाची चाहूल असो, प्रियकराची प्रतीक्षा असो, माहेरच्या आठवणी असोत किंवा तरुण मनाचा बेधुंद बहर असो; आनंदझुला या सगळ्याचा साक्षीदार होता. काळ बदलला, चित्रपटांची भाषा बदलली आणि या बदलात झुल्याच्या तालावर डोलणारी गाणीही हळूहळू …
Read More »वृत्तपत्र वाचन आणि क्रिटिकल थिंकिंग
आजच्या काळात मुलांच्या हातात माहिती पोहोचण्यासाठी अनेक साधने आहेत. मोबाईल, समाजमाध्यमे, संकेतस्थळे, व्हिडीओ आणि विविध अनुप्रयोगांमुळे जगभरातील घडामोडी काही क्षणांत समोर येतात. मात्र माहिती मिळणे आणि ती समजून घेणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. एखादी बातमी पाहिली म्हणून तिचे गांभीर्य, पार्श्वभूमी किंवा त्यामागील सत्य समजतेच असे नाही. याच ठिकाणी वर्तमानपत्राचे महत्त्व अधोरेखित होते. नियमित वर्तमानपत्र वाचण्याची सवय आपल्या विचार करण्याच्या …
Read More »लहान मुले आणि व्हिडिओ कॉलिंग
लहान मुलांच्या निरागस हालचाली सर्वांनाच मोहवून टाकतात. अनेकदा दूर राहणारे नातेवाईक किंवा मित्रमंडळी बाळाला पाहण्यासाठी व्हिडिओ कॉलचा आधार घेतात. मात्र, अशा प्रकारे लहान मुलांशी व्हिडिओ कॉलवर बोलणे सुरक्षित आहे का, असा प्रश्न पालकांच्या मनात अनेकदा येतो. बालरोगतज्ज्ञ डॉ. संतोष यादव यांनी या संदर्भात पालकांच्या मतादीं शंकांचे निरसन केले असून काही महत्त्वाच्या मार्गदर्शक सूचना दिल्या आहेत. 1) मुलांशी व्हिडिओ कॉलवर बोलणे …
Read More »जगातील सर्वात जुने पिरॅमिड?
इंडोनेशियातील गुनुंग पडांग नावाच्या एका डोंगराळ स्थळावरून आधुनिक पुरातत्त्वशास्त्रात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. पश्चिम जावात स्थित असलेल्या या शिडीदार डोंगराला दीर्घकाळापासून पवित्र मानले जात आहे. 2023 मध्ये, संशोधकांनी एक शोधनिबंध प्रकाशित केला, ज्यात असा दावा करण्यात आला होता की, गुनुंग पडांग हे जगातील सर्वात जुने ज्ञात पिरॅमिड असू शकते आणि त्याचा इतिहास 25,000 वर्षांपूर्वीचा आहे. हा काळ शेतीचा किंवा …
Read More »सात अपयशांनंतर स्वप्नाल गवसणी
वर्षाला 46 लाख रुपयांचे पॅकेज, जगातील नामांकित कंपनीत नोकरी आणि पुढे उज्ज्वल करिअरची हमी… इतके मिळाल्यानंतर बहुतेक जण दुसऱ्या पर्यायाचा विचारही करणार नाहीत. मात्र लखनौच्या 27 वर्षीय शारदेंदू तिवारी यांच्यासाठी हे अंतिम ध्येय नव्हते. त्यांना भारतीय लष्कराची वर्दी खुणावत होती. त्यासाठी त्यांनी मोठ्या पगाराची नोकरी सोडली, 7 वेळा आलेले अपयश पचवले आणि आठव्या प्रयत्नात लष्करात अधिकारी होण्याचे स्वप्न पूर्ण केले. …
Read More »विश्वासाची कसोटी
निवडणुकीचा निकाल कोणाच्या बाजूने लागतो, यापेक्षा तो निकाल ज्या प्रक्रियेतून आला त्या प्रक्रियेवर पराभूत पक्षाचाही विश्वास असणे लोकशाहीसाठी अधिक महत्त्वाचे असते. भारतात ही जबाबदारी निवडणूक आयोगाकडे आहे. त्यामुळे ईव्हीएम असो किंवा मतदारयादीचे पुनरीक्षण, निवडणूक प्रक्रियेविषयी वारंवार शंका उपस्थित होत असतील तर त्यांना केवळ राजकीय आरोप म्हणून झटकून टाकण्याऐवजी त्यांचे निरसन करणे हे आयोगाचे कर्तव्य ठरते. ईव्हीएममधील मतमोजणीसाठी ‘टोटलायझर’ वापरण्याच्या मागणीवर …
Read More »आजचा दिलासा, उद्याचे ओझे?
रुपयावरील दबाव कमी करण्यासाठी परदेशातून डॉलर देशात आणणे हा तातडीचा उपाय असू शकतो; परंतु त्यासाठी भविष्यात मोठी किंमत मोजावी लागणार असेल, तर या यशाकडे जरा वेगळ्या नजरेने पाहावे लागेल. ‘फॉरेन करन्सी नॉन-रेसिडेंट बँक’ अर्थात एफसीएनआर-बी योजनेतून अनिवासी भारतीय आणि परदेशातील भारतीय वंशाच्या ठेवीदारांकडून सुमारे 136 अब्ज डॉलर भारतात आले. डॉलरची मागणी वाढून रुपया दबावाखाली असताना या ओघाने चलनाला आधार मिळाला. …
Read More »सात हायस्पीड रेल्वे कॉरिडॉरच्या चौपदरीकरणाचा निर्णय
पीएम गती शक्ती राष्ट्रीय मास्टर प्लॅन अंतर्गत केंद्र सरकार रेल्वेच्या आधुनिकीकरणावर भर देत आहे. सात उच्च-घनतेच्या कॉरिडॉरचे चौपदरीकरण करण्याची योजना आहे. 10,783 कोटी रुपयांच्या तीन मल्टी-ट्रॅकिंग प्रकल्पांमुळे पाच राज्यांमध्ये रेल्वेमार्गांची क्षमता 656 किमीने वाढेल. यामुळे वाहतूक आणि मालवाहतुकीत सुधारणा होईल, अशी माहिती केंद्रीय रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिली. मंत्रिमंडळाच्या बैठकीनंतर केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की, पंतप्रधान नरेंद्र …
Read More »पुन्हा युध्द, पुन्हा इंधनझळा!
आखातात अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धसंघर्ष सात महिने पूर्ण होत आले तरी संपण्याचे नाव घेत नाही. उलट आता तो अधिक तीव्र बनताना दिसत आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुका होईपर्यंत इराणयुद्ध संपणार नाही, अशी स्पष्टोक्ती दिल्यामुळे जगाची चिंता वाढली आहे. विशेषतः कच्च्या तेलाच्या दरांनी शंभरी ओलांडल्यामुळे आशिया खंडातील दुसऱ्या क्रमांकाचा तेलआयातदार असणाऱ्या भारतापुढील आव्हान अधिक बिकट झाले आहे. एप्रिल …
Read More »पाऊस अपुरा, पण पुराचा विळखा!
देशाच्या मध्य आणि उत्तर भागात सध्या पावसाने विचित्र पेच निर्माण केला आहे. एका प्रदेशात नद्या पात्र सोडून वस्त्यांमध्ये शिरत आहेत, तर त्याच राज्याच्या दुसऱ्या भागात पावसाची तूट भरून निघालेली नाही. उत्तर प्रदेशात गंगा, यमुना, मंदाकिनी आणि घाघरा यांच्या वाढत्या पाणीपातळीने सुमारे 26 जिल्ह्यांना फटका बसला आहे. बिहारमध्ये गंगा, गंडक आणि कोसीने धोक्याची पातळी ओलांडल्याने पाटण्यासह 14 जिल्ह्यांतील परिस्थिती बिकट आहे. …
Read More »
पांचजन्य वृत्तपत्र