लेख-समिक्षण

लोकशाही शासनव्यवस्थेत मतदानाचा हक्क हा नागरिकांच्या राजकीय अस्तित्वाचा आणि सार्वभौमत्वाचा पाया मानला जातो. मात्र, निवडणूक आयोगाच्या मतदार याद्यांच्या विशेष सघन पुनरीक्षण (एसआयआर) मोहिमेनंतर समोर आलेली आकडेवारी या मूलभूत हक्काच्या संरक्षणाबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित करणारी आहे. उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, गोवा, पंजाब आणि मणिपूर या पाच राज्यांमध्ये आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राबवण्यात आलेल्या या मोहिमेत मतदारांच्या संख्येत तब्बल 13.24 टक्क्यांची घट झाली …

लोकप्रियतेच्या वलयात वावरणाऱ्या रुपेरी पडद्यावरील कलाकारांचे प्रत्येक पाऊल, त्यांचे शब्द आणि पडद्याबाहेरील वागणे समाजमनावर, विशेषतः तरुण पिढीवर खोलवर ठसा उमटवत असते. राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्याच्या व्यासपीठावरून राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी चित्रपटसृष्टीतील कलाकारांना केलेले आवाहन याच वस्तुस्थितीवर बोट ठेवणारे आहे. कलाकारांचे काम समाजात प्रकाश पसरवण्याचे असते, अंधार पसरवण्याचे नाही, या राष्ट्रपतींच्या उद्गारांनी चित्रपटसृष्टी आणि व्यावसायिक जाहिरातबाजीच्या नैतिकतेचा मूलभूत प्रश्न ऐरणीवर आणला …

पश्चिम बंगालच्या ज्येष्ठ नेत्या आणि तृणमूल काँग्रेसच्या प्रमुख ममता बॅनर्जी यांच्या निवासस्थानाजवळ एका महिलेने त्यांच्या सुरक्षा कड्यात घुसखोरी करून हल्ला करण्याचा प्रयत्न केल्याची घटना नुकतीच समोर आली आहे. मंगळवारी दुर्गापूजा उत्सवाचे उद्घाटन करण्यासाठी जात असताना ही घटना घडली. वेळीच सुरक्षा रक्षक आणि पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी त्या संशयित महिलेला पकडून पोलिसांच्या स्वाधीन केल्यामुळे मोठा अनर्थ टळला. कार्यकर्त्यांच्या मते, त्या महिलेच्या हातात धारदार …

महाराष्ट्र सरकारने घेतलेल्या एका निर्णयाप्रमाणे येत्या 16 ऑक्टोबरपासून राज्यात सर्वत्र दहा टक्के पाणीकपात केली जाणार आहे. राज्यातील ग्रामीण भागाला सध्या दुष्काळाचा तीव्र चटका बसत असतानाच निर्णयाप्रमाणे आता राज्य सरकारच्या या राज्यातील नागरी भागांमध्येही पाणीकपात केली जाणार आहे. हा निर्णय अत्यंत व्यवहारी आणि स्वागतार्ह असाच मानावा लागेल. कारण राज्य सरकारने गेल्या आठवड्यात जेव्हा राज्यामध्ये दुष्काळ जाहीर केला, तेव्हा 75 टक्क्यांपेक्षा जास्त …

देशातील विविध विद्यापीठे किंवा मोठ्या शिक्षण संस्थांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मनात कधी ना कधी आत्महत्येचे विचार येतात आणि त्यांना सातत्याने मानसिक तणावही जाणवत असतो, अशा प्रकारचा निष्कर्ष एका महत्त्वाच्या समितीने काढला आहे, जो निश्चित धक्कादायक आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशाप्रमाणे स्थापन करण्यात आलेल्या एका उच्चस्तरीय समितीने आपला जो अहवाल सादर केला आहे, त्यातील निष्कर्षाप्रमाणे 9 टक्के विद्यार्थ्यांच्या मनात कधी ना कधी …

इंदूर येथे आयोजित ‌‘छात्रों की गूंज‌’ या कार्यक्रमात काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांच्या उपस्थितीत एका विनोदी कलाकाराने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची केलेली नक्कल सध्या राजकीय वर्तुळात प्रचंड चर्चेचा आणि वादाचा विषय ठरली आहे. विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांना व्यासपीठ मिळवून देण्याच्या उद्देशाने आयोजित केलेल्या कार्यक्रमात, राहुल गांधी यांनी एका विनोदी कलाकाराला पाचारण करून देशाच्या प्रमुखांची नक्कल करण्यास प्रोत्साहन देणे आणि स्वतः त्यात सहभागी …

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या एका आणखी मनमानी निर्णयाला तेथील फेडरल न्यायालयाने तात्पुरती स्थगिती दिली आहे. हे नवे नियम लागू होण्याच्या अवघ्या एक दिवस आधी न्यायालयाचा हा महत्त्वपूर्ण आदेश आला आहे. ट्रम्प प्रशासनाला परदेशी विद्यार्थी, संशोधक आणि पत्रकारांच्या अमेरिकेतील मुक्कामाच्या कालावधीवर मर्यादा घालायची होती. परंतु न्यायालयाने सरकारचे हे दावे अत्यंत कमकुवत असल्याचे सांगत ते फेटाळून लावले आहेत. हा निर्णय भारतीय …

निवडणुकीचा निकाल कोणाच्या बाजूने लागतो, यापेक्षा तो निकाल ज्या प्रक्रियेतून आला त्या प्रक्रियेवर पराभूत पक्षाचाही विश्वास असणे लोकशाहीसाठी अधिक महत्त्वाचे असते. भारतात ही जबाबदारी निवडणूक आयोगाकडे आहे. त्यामुळे ईव्हीएम असो किंवा मतदारयादीचे पुनरीक्षण, निवडणूक प्रक्रियेविषयी वारंवार शंका उपस्थित होत असतील तर त्यांना केवळ राजकीय आरोप म्हणून झटकून टाकण्याऐवजी त्यांचे निरसन करणे हे आयोगाचे कर्तव्य ठरते. ईव्हीएममधील मतमोजणीसाठी ‌‘टोटलायझर‌’ वापरण्याच्या मागणीवर …

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशातील जनतेला उद्देशून केलेल्या भाषणामध्ये पुन्हा एकदा सर्वांना काटकसर करण्याचा सल्ला दिला आहे. 2047 पर्यंत जर देशाला विकसित राष्ट्र बनवायचे असेल तर काटकसरीच्या उपायांची गरज आहे. हा विषय त्यांनी पुन्हा एकदा समोर आणला आहे. यापूर्वी अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध सर्वोच्च पातळीवर असताना त्यांनी भारतीयांना बचत करण्याचा आणि काटकसर करण्याचा सल्ला दिला होता. तेव्हाची परिस्थिती समजण्यासारखी …

देशात सध्या स्वाईन फ्लूचा प्रसार वेगाने होत आहेत. राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीत स्वाइन फ्लूच्या रुग्णसंख्येत होत असलेली वाढ ही आरोग्य यंत्रणेसाठी धोक्याची घंटा आहे. अवघ्या 24 तासांत 138 नवे रुग्ण आढळल्याने एकूण रुग्णसंख्या 2,446 वर पोहोचली आहे. स्वाईन फ्लूचे तुरळक रुग्ण दरवर्षी आढळतात; मात्र यंदा रुग्णसंख्या सातत्याने वाढत असल्याने प्रशासनाबरोबरच नागरिकांनीही अधिक सतर्क राहण्याची गरज निर्माण झाली आहे. सरकारकडून परिस्थितीचा नियमित …