लोकशाही शासनव्यवस्थेत मतदानाचा हक्क हा नागरिकांच्या राजकीय अस्तित्वाचा आणि सार्वभौमत्वाचा पाया मानला जातो. मात्र, निवडणूक आयोगाच्या मतदार याद्यांच्या विशेष सघन पुनरीक्षण (एसआयआर) मोहिमेनंतर समोर आलेली आकडेवारी या मूलभूत हक्काच्या संरक्षणाबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित करणारी आहे. उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, गोवा, पंजाब आणि मणिपूर या पाच राज्यांमध्ये आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राबवण्यात आलेल्या या मोहिमेत मतदारांच्या संख्येत तब्बल 13.24 टक्क्यांची घट झाली …
Read More »संपादकीय
समृद्धीच्या दिशेने भक्कम पाऊल
दिवाळी म्हणजे आनंद, उत्साह आणि समृद्धीच्या नव्या पर्वाची सुरुवात. या सणाच्या निमित्ताने अनेक कुटुंबे आयुष्यातील महत्त्वाचे आर्थिक निर्णय घेतात. त्यामध्ये स्वतःच्या घराची खरेदी किंवा स्थावर मालमत्तेतील गुंतवणुकीला विशेष प्राधान्य दिले जाते. घर ही कुटुंबाच्या सुरक्षिततेची आणि स्थैर्याची गरज आहेच; त्याचबरोबर भविष्यातील आर्थिक संपत्ती निर्माण करण्याचे एक महत्त्वाचे साधनही आहे. देशातील वेगवान शहरीकरण, वाढते उत्पन्न, आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि देशी-विदेशी गुंतवणूकदारांचा …
Read More »वलयांकितांना हवे जबाबदारीचे भान
लोकप्रियतेच्या वलयात वावरणाऱ्या रुपेरी पडद्यावरील कलाकारांचे प्रत्येक पाऊल, त्यांचे शब्द आणि पडद्याबाहेरील वागणे समाजमनावर, विशेषतः तरुण पिढीवर खोलवर ठसा उमटवत असते. राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्याच्या व्यासपीठावरून राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी चित्रपटसृष्टीतील कलाकारांना केलेले आवाहन याच वस्तुस्थितीवर बोट ठेवणारे आहे. कलाकारांचे काम समाजात प्रकाश पसरवण्याचे असते, अंधार पसरवण्याचे नाही, या राष्ट्रपतींच्या उद्गारांनी चित्रपटसृष्टी आणि व्यावसायिक जाहिरातबाजीच्या नैतिकतेचा मूलभूत प्रश्न ऐरणीवर आणला …
Read More »गुन्हेगारीचा थरार
अभिनेता टायगर श्रॉफवर अलीकडेच तो कारमध्ये असताना गोळ्या झाडल्या गेल्या. सुदैवाने टायगर थोडक्यात बचावला, पण त्याचा ड्रायव्हर आणि एक रिक्षाचालक जखमी झाले. मुंबई पोलिसांनी तपासाची चक्रे वेगाने फिरवत अवघ्या काही तासांतच राजस्थानच्या कोटा स्थानकावरून तीन संशयितांना जेरबंद केले. देशातील अथवा अन्य कुठल्याही पारंपरिक गुन्हेगारीचा इतिहास पाहिला तर गुन्हेगार गुन्हा केल्यानंतर लपून राहतात, जेणेकरून पोलिसांच्या हाती पुरावे लागणार नाहीत. पण आजच्या …
Read More »सुरक्षेतील त्रुटी आणि हिंसेचे राजकारण
पश्चिम बंगालच्या ज्येष्ठ नेत्या आणि तृणमूल काँग्रेसच्या प्रमुख ममता बॅनर्जी यांच्या निवासस्थानाजवळ एका महिलेने त्यांच्या सुरक्षा कड्यात घुसखोरी करून हल्ला करण्याचा प्रयत्न केल्याची घटना नुकतीच समोर आली आहे. मंगळवारी दुर्गापूजा उत्सवाचे उद्घाटन करण्यासाठी जात असताना ही घटना घडली. वेळीच सुरक्षा रक्षक आणि पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी त्या संशयित महिलेला पकडून पोलिसांच्या स्वाधीन केल्यामुळे मोठा अनर्थ टळला. कार्यकर्त्यांच्या मते, त्या महिलेच्या हातात धारदार …
Read More »स्वागतार्ह पाऊल; पण…
कर्करोगासारख्या जीवघेण्या आजाराशी दोन हात करणाऱ्या असहाय रुग्णांकडून आणि त्यांच्या हतबल कुटुंबीयांकडून औषधांच्या नावाखाली मनमानी नफेखोरी करणे, हे निव्वळ आर्थिक शोषण नसून एक अमानुष कृत्य आहे. या महाभयंकर व्याधीचा मुकाबला करताना रुग्णाला केवळ औषधेच नव्हे, तर निदान, शस्त्रक्रिया, प्रारणोपचार अशा विविध पातळ्यांवर अमाप पैसा खर्च करावा लागतो. अशा स्थितीत निदान औषधांच्या अवाजवी किमतींवर तरी लगाम लावला जावा, ही अनेक वर्षांची …
Read More »अपरिहार्य ‘कपात ’
महाराष्ट्र सरकारने घेतलेल्या एका निर्णयाप्रमाणे येत्या 16 ऑक्टोबरपासून राज्यात सर्वत्र दहा टक्के पाणीकपात केली जाणार आहे. राज्यातील ग्रामीण भागाला सध्या दुष्काळाचा तीव्र चटका बसत असतानाच निर्णयाप्रमाणे आता राज्य सरकारच्या या राज्यातील नागरी भागांमध्येही पाणीकपात केली जाणार आहे. हा निर्णय अत्यंत व्यवहारी आणि स्वागतार्ह असाच मानावा लागेल. कारण राज्य सरकारने गेल्या आठवड्यात जेव्हा राज्यामध्ये दुष्काळ जाहीर केला, तेव्हा 75 टक्क्यांपेक्षा जास्त …
Read More »निर्भयतेची हमी कधी?
स्त्री ही समाजाचा अर्धा भाग आहे, हे केवळ भाषणात सांगण्याचे तत्त्व नाही; तर तिच्या दैनंदिन जगण्यात, प्रवासात आणि अस्तित्वात ते सुरक्षिततेच्या रूपात प्रतिबिंबित होणे ही कोणत्याही सुसंस्कृत लोकशाहीची पहिली अट असते. सर्वोच्च न्यायालयाने नुकतीच राजधानी दिल्ली-एनसीआरमधील महिलांवरील अत्याचारांच्या संदर्भात केलेली टिप्पणी केवळ एका प्रदेशापुरती मर्यादित नसून, संपूर्ण देशाच्या व्यवस्थेला आरसा दाखवणारी आहे. रात्रीच्या अंधारात रस्त्यावरून चालणारी असो वा गर्दीच्या मेट्रो …
Read More »विद्यार्थ्यांमधील तणावाचे आव्हान
देशातील विविध विद्यापीठे किंवा मोठ्या शिक्षण संस्थांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मनात कधी ना कधी आत्महत्येचे विचार येतात आणि त्यांना सातत्याने मानसिक तणावही जाणवत असतो, अशा प्रकारचा निष्कर्ष एका महत्त्वाच्या समितीने काढला आहे, जो निश्चित धक्कादायक आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशाप्रमाणे स्थापन करण्यात आलेल्या एका उच्चस्तरीय समितीने आपला जो अहवाल सादर केला आहे, त्यातील निष्कर्षाप्रमाणे 9 टक्के विद्यार्थ्यांच्या मनात कधी ना कधी …
Read More »कसोटी विश्वासार्हतेची
भारतीय निवडणूक आयोगासमोर आजचा सर्वांत मोठा प्रश्न मतदारयादीचा नाही, तर विश्वासाचा आहे. निवडणूक आयोग सरकारचा एखादा विभाग नाही. राज्यघटनेच्या कलम 324ने निवडणुकांचे अधीक्षण, निर्देशन आणि नियंत्रण या स्वतंत्र घटनात्मक संस्थेकडे सोपविले आहे. त्यामुळे आयोगाच्या निर्णयप्रक्रियेबाबतच प्रश्न निर्माण झाले, तर त्याचे गांभीर्य एखाद्या सामान्य प्रशासकीय वादापेक्षा कितीतरी अधिक असते. गेल्या आठवड्यात समोर आलेल्या माहितीकडे याच दृष्टीने पाहावे लागेल. मुख्य निवडणूक आयुक्त …
Read More »
पांचजन्य वृत्तपत्र