गर्भारकाळात प्रवास करताय ?

गर्भारपणात प्रवास करावा की नाही, हा प्रश्न प्रत्येक होणाऱ्या मातेच्या मनात असतो. जुन्या काळी गर्भवती स्त्रियांना घराबाहेर पडण्यास मनाई केली जात असे, मात्र आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत आणि प्रगत वाहतूक व्यवस्थेमुळे गर्भारपणातील प्रवास पूर्वीपेक्षा सुलभ झाला आहे. तरीही, प्रवासाचे नियोजन करताना स्वतःची आणि होणाऱ्या बाळाची सुरक्षितता लक्षात घेणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.
प्रवासासाठी वाहनाची निवड करणे हा सुरक्षिततेचा पहिला टप्पा आहे. स्वतःची कार असल्यास प्रवासात लवचिकता राहते. थकवा जाणवल्यास मध्येच थांबून विश्र्ांती घेता येते किंवा स्नायू मोकळे करण्यासाठी थोडे चालता येते. कारने प्रवास करताना सीट बेल्ट लावणे अनिवार्य आहे. बेल्टचा खालचा भाग पोटाच्या खालून आणि वरचा भाग छातीच्या मधून घेतल्यास अचानक बसणाऱ्या झटक्यांपासून संरक्षण मिळते.
विमान प्रवासाचा विचार केल्यास, दुसऱ्या तिमाहीपर्यंत विमान प्रवास सुरक्षित मानला जातो. मात्र, 28 आठवड्यांनंतरच्या प्रवासासाठी अनेक विमान कंपन्या डॉक्टरांचे फिटनेस प्रमाणपत्र मागतात. विमानातील प्रवासात हायड्रेटेड राहणे आणि रक्ताभिसरण नीट होण्यासाठी अधूनमधून चालणे हिताचे ठरते.
प्रवासाचे अंतर आणि ठिकाण निवडताना सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. लांब पल्ल्याचा प्रवास करणार असाल, तर सोबत सर्व वैद्यकीय कागदपत्रे आणि आवश्यक औषधे ठेवावीत. ज्या ठिकाणी तुम्ही जाणार आहात, तिथे आपत्कालीन परिस्थितीत चांगल्या वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध आहेत का, याची खात्री करून घेणे गरजेचे आहे. परदेश प्रवासाचे नियोजन असल्यास, तिथे आवश्यक असलेल्या लसीकरणाबद्दल डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, कारण काही लसी गर्भारपणात असुरक्षित असू शकतात. तसेच, उंचीवरील ठिकाणे किंवा हवेतील बदल तुमच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकतात.
गर्भारपणाचा काळ म्हणजेच ‌’ट्रायमेस्टर‌’नुसार प्रवासाचे धोके बदलतात. पहिल्या तिमाहीत मळमळ, उलट्या आणि थकवा यांमुळे प्रवास त्रासदायक ठरू शकतो, शिवाय या काळात गर्भपाताचा धोकाही अधिक असतो. दुसरी तिमाही प्रवासासाठी सर्वात योग्य मानली जाते, कारण या काळात ऊर्जेची पातळी वाढलेली असते आणि शारीरिक त्रास कमी असतो. तिसऱ्या तिमाहीत मात्र प्रवास टाळलेलाच बरा, कारण या काळात प्रसूती कळा कधीही सुरू होऊ शकतात. जर प्रवास अटळ असेल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय पाऊल उचलू नये.
प्रवासाचा उद्देश काय आहे, यावरही तुमचे नियोजन अवलंबून असते. सुट्ट्यांचा आनंद घेण्यासाठी जात असाल, तर गिर्यारोहणासारखे साहसी प्रकार टाळून समुद्रकिनारी शांतपणे विश्र्ांती घेण्याला प्राधान्य द्यावे. प्रवासात एकाच वेळी अनेक ठिकाणी फिरण्याऐवजी एकाच जागी राहून विश्र्ांती घेतल्यास शरीरावर ताण येत नाही. योग्य खबरदारी आणि वैद्यकीय सल्ला घेतल्यास गर्भारपणातील प्रवास नक्कीच आनंददायी आणि संस्मरणीय ठरू शकतो.