उकिरड्यावरच्या कोरफडीतून कोट्यवधींची भरारी

संकटातच संधी शोधण्याची दृष्टी ज्याच्याकडे असते, तो मातीचेही सोने करू शकतो, याचा प्रत्यय सातारा जिल्ह्यातील पाडळी गावचे तरुण उद्योजक ऋषिकेश जयसिंग ढाणे यांच्या यशोगाथेतून दिसून येतो. सुमारे दोन दशकांपूर्वी पाडळी परिसरातील शेतकऱ्यांना कोरफडीच्या शेतीतून मोठा नफा मिळवून देण्याचे आमिष एका व्यापाऱ्याने दाखवले होते. शेतकऱ्यांनी मोठ्या आशेने लागवड केली खरी, परंतु खरेदीचे आश्वासन देणारा व्यापारी गायब झाल्याने शेतकऱ्यांचा भ्रमनिरास झाला. हताश झालेल्या शेतकऱ्यांनी कोरफडीची रोपे शेतातून उपटून रस्त्यावर आणि उकिरड्यावर फेकून दिली. मात्र, ऋषिकेश यांनी या फेकून दिलेल्या रोपांकडे एक अनोखी व्यावसायिक संधी म्हणून पाहिले.
लोकांनी फेकून दिलेली सुमारे 4,000 रोपे गोळा करून ऋषिकेश यांनी स्वतःच्या शेतात लावली आणि तेथून त्यांच्या संघर्षाला सुरुवात झाली. सुरुवातीला त्यांनी कोरफडीच्या गरापासून साबण, शाम्पू आणि रस यांसारखी सौंदर्यप्रसाधने व आरोग्यदायी उत्पादने घरगुती पातळीवर तयार करण्याचे प्रयोग केले. या प्रयोगांना यश आल्यानंतर 2013 मध्ये त्यांनी या उत्पादनांची रीतसर व्यावसायिक विक्री सुरू केली. एवढ्यावरच न थांबता त्यांनी कोरफडीचा उपयोग शेतीसाठी कसा करता येईल, यावर संशोधन सुरू केले. त्यातून त्यांनी कोरफडीवर आधारित नैसर्गिक कीटकनाशके, फवारणीचा प्रसार वाढवणारी उत्पादने आणि पीकवाढीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरलेली सेंद्रिय द्रावणे विकसित केली.
आज त्यांची कोरफडीची शेती सुमारे 2 एकरांवर विस्तारली असून, विविध उत्पादनांचे दरमहा सरासरी 8,000 लिटर उत्पादन त्यांच्या प्रक्रिया केंद्रात घेतले जाते. बाजारपेठ नाकारल्या गेलेल्या कोरफडीवर प्रक्रिया करून ऋषिकेश यांनी वर्षाला तब्बल 3.5 कोटी रुपयांची उलाढाल करणारा उद्योग उभा केला आहे, ज्यामध्ये सुमारे 30 टक्के नफा मिळतो. शेतकऱ्यांनी कचरा समजून नाकारलेल्या कोरफडीला मूल्यवर्धनाची जोड देत स्वतःचा स्वतंत्र ब्रँड निर्माण करणारी ऋषिकेश यांची वाटचाल नवउद्योजक आणि शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत प्रेरणादायी ठरली आहे.