ज्ञान-विज्ञान

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) वापरणाऱ्या व्यक्तींच्या टीकात्मक विचारक्षमतेवर परिणाम होत असून, त्यामुळे त्या अधिक अविचारी बनत असल्याचा इशारा एका नव्या संशोधनातून देण्यात आला आहे. मायक्रोसॉफ्ट आणि कार्नेजी मेलॉन विद्यापीठाच्या संयुक्त संशोधनात असे आढळून आले की, जे वापरकर्तेएआयच्या अचूकतेवर जास्त विश्वास ठेवतात, ते त्या साधनांच्या निष्कर्षांचा कमी विचार करतात. हे संशोधन व्यवसाय, शिक्षण, कला, प्रशासन आणि संगणक क्षेत्रातील 319 व्यावसायिकांवर आधारित आहे. …

जगातील सर्वात महागडं औषध कोणतं, हे माहिती आहे का? कोणत्या आजारावरील उपचारासाठी हे औषध वापरलं जातं? याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया. इंग्लंडमधील एक वर्षाच्या बाळ एडवर्डला एका गुंतागुंतीच्या आजाराने ग्रासले आहे, हे कळाल्यानंतर महागड्या औषधाचा प्रश्न ऐरणीवर आला. त्या बाळाला ‌‘एसएमए‌’ नावाचा आजार झाला. म्हणजेच स्पाइनल मस्क्युलर ॲट्रोफी ने त्याला ग्रासले. स्पाइनल मस्क्युलर ॲट्रोफीने ग्रस्त असलेल्या त्या मुलावर उपचार करण्यासाठी वापरले …

विजनिर्मितीसाठी अनेक मार्ग शोधले जात असतात. आता नीलहरित शैवालापासून विद्युत ऊर्जा निर्माण करणारे तंत्रज्ञान शोधण्यात आले असून त्यामुळे आगामी काळात सेलफोन व संगणकांनाही विद्युत पुरवठा करता येईल. हे संशोधन करणाऱ्यात एका भारतीय वैज्ञानिकाचाही समावेश आहे. काँकॉड्रिया अभियांत्रिकी विद्यापीठातील प्रा. मुथुकुमारन पाकिरीसामी यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या संशोधनानुसार नीलहरित शैवाल ज्या पद्धतीने प्रकाशसंश्लेषण करतात त्यातून विद्युत ऊर्जा तयार करता येते. प्रकाश संश्लेषण व …

खाद्याने आपल्या मनातली गोष्ट ओळखली तर आपण त्याला मनकवडा म्हणतो खरे, पण तो केवळ योगायोग असतो. एखाद्या व्यक्तीच्या मेंदूतून आलेले संदेश गोळा करून त्यांचे विश्लेषण करून लोकांचे विचार जाणून घेण्याचा प्रयोग वैज्ञानिकांनी यशस्वी केलेला असून, त्यात एका भारतीय वैज्ञानिकाचा समावेश आहे. या प्रयोगात माणसाच्या मनातील विचार ओळखण्यात 96 टक्के यश आले आहे. माणसाचे मन म्हणजे त्याचे विचार सांगणारी आज्ञावली तयार …

जगातील सात आश्चर्यांपैकी एक असणाऱ्या जॉर्डनमधील पेट्रा येथे पुरातत्त्व संशोधकांना उत्खननात एक कबर आढळून आली. ही कबर जागतिक वारसास्थळ असणाऱ्या ट्रेजरी इमारतीच्या अल खजनेह इथं सापडली. तिथे 12 सांगाडेही आढळले आहेत. तसेच काही प्राचीन भांड्यांचे अवशेषही इथे आढळले. याचठिकाणी ‌‘इंडियाना जोन्स अँड द लास्ट क्रुसेड‌’ यासारख्या चित्रपटांचे शूटिंगही झाले होते. पेट्रा हे एक प्राचीन शहर असून, वाळवंटातील दऱ्या-खोऱ्यांमध्ये खडकांवर हातांनी …

थोडी थंडी वाढली की कुडकुडायला होते. बर्फ हातात घेतला की काही वेळानंतर तो हातात धरेनासा होतो. पण, जगात सर्वात थंड गोष्ट कोणती असेल याचा आपण क्वचितच विचार केला असेल. आता ही सर्वात थंड गोष्ट म्हणजे कोरडा बर्फ ज्याला स्पर्श केले, तरी आपण गारठून जाऊ. कोरडा बर्फ हा खूप थंड असतो. हा कार्बन डायऑक्साईडचा घनरूप आहे. सामान्य घरगुती बर्फाचे तापमान उणे …

भूकप, सुनाी, पूर, वादळ अशी नसगिक सकटे पवीवर ेत असतात. पण, अतराळातूनही पवीवर अनेक सकटे आहेत, ाची ाहिती आपाला नाही. ापकीच एक हणजे सारवादळ. पवीवर तशी अनेक वादळे, चकीवादळे पाहिली आहेत. पण, शाज्ञानी अलीकडेच सार वादळाचा इशारा दिला आहे. सूावर आलेले हे वादळ पवीला धडकाची शता शाज्ञानी केली आहे. ा हााि सुवातीलाच सूावर दोन ोठे फोट झाले आहेत. सूाा पभागावन …

आपली सौरमालिका ज्या आकाशगंगेचा एक भाग आहे तिला ‘मिल्की वे’ असे नाव आहे. या आकाशगंगेच्या केंद्रभागी तार्यांचा एक विशिष्ट समूह आहे. या तार्यांना मिळणार्या ऊर्जेचा स्रोत अंतहीन असल्याने हे तारे जणू काही ‘अमर’च बनलेले आहेत. त्यांना ही ऊर्जा ‘डार्क मॅटर’मुळे मिळत असल्याचे संशोधकांनी म्हटले आहे. हे तारे सातत्याने डार्क मॅटरचे कण पकडून ते नष्ट करीत आहेत व या क्रियेतूनच त्यांना …

प्लूटोला एकेकाळी आपल्या ग्रहमालिकेत एक ग्रह म्हणून स्थान होते. मात्र, काही वर्षांपूर्वीच खगोलशास्त्रज्ञांनी त्याला ‘खुजा, बटू ग्रह’ (द्वार्फ प्लॅनेट) ठरवून ग्रहमालिकेतून बाहेर काढले. अर्थात, तरीही त्याच्याविषयीचे कुतूहल शमलेले नाही. प्लूटोबाबत सातत्याने संशोधने होत असतात. प्लूटोच्या वातावरणाची पहिली रंगीत छायाचित्रे नासाच्या न्यू होरायझन्स यानाने पाठवलेली असून, त्यात बर्फाळ बटू ग्रहावर निळे आकाश दिसत आहे. प्लूटोच्या पृष्ठभागावर बर्फ दिसत आहे. कोलोरॅडोतील साऊथवेस्ट …

सुहानी चौहान या १७-१८ वर्षांच्या सर्जनशील तरुणीच्या प्रतिभेतून साकार झालेलं सो अ‍ॅप्ट अ‍ॅग्रोे हे सौरऊर्जेवर चालणारे शेतीवाहन शेतकर्‍यांसाठी एक वरदान ठरत आहे. हे वाहन शेतकर्‍यांचा उत्पादनखर्च कमी करुन पीक उत्पादनात वाढ करण्यास लाभदायक ठरत आहे. इयत्ता सातवीत असताना मानेसर येथील एका शैक्षणिक सहलीदरम्यान शेतकर्‍यांचे कष्ट पाहून सुहानी ढवळून निघाली. याबाबत ती सांगते की, शेतकरी दिवसभर राबताना पाहिलं आणि त्यांच्या आत्महत्या …