शेतीला व्यवसायाची जोड

पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील कळवडी गावच्या प्रणिता वामन यांनी ‌‘एमबीए इन ॲग्रीबिझनेस मॅनेजमेंट‌’चे शिक्षण पूर्ण केले. या शिक्षणानंतर कॉर्पोरेट क्षेत्रात चांगले करिअर करण्याचा पारंपरिक मार्ग त्यांच्यासमोर खुला होता. मात्र त्यांनी वेगळी वाट निवडली. नोकरी करण्याऐवजी आपल्या शिक्षणाचा उपयोग शेतीत करून स्वतःचा व्यवसाय उभा करण्याचा निर्णय घेतला.
फूड प्रोसेसिंग कंपनीत इंटर्नशिप करताना त्यांना आधुनिक शेतीतील बदल आणि कृषी व्यवसायातील संधी जवळून समजल्या. शेतीत केवळ उत्पादन महत्त्वाचे नसते; कोणत्या पिकाला किती मागणी आहे, माल कुठे विकायचा, ग्राहक कोण आणि बाजारपेठेपर्यंत पोहोचण्याची व्यवस्था कशी करायची, यालाही तेवढेच महत्त्व असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले. विविध पिकांचा अभ्यास केल्यानंतर त्यांनी वर्षभर मागणी असलेल्या रंगीत ढोबळी मिरचीची निवड केली.
मार्च 2020 मध्ये एक एकर क्षेत्रावर पॉलिहाऊस उभारून त्यांनी सुमारे 20 लाख रुपयांची गुंतवणूक केली. बारामतीच्या कृषी विज्ञान केंद्रातून सुमारे 12 हजार ढोबळी मिरचीची रोपे आणण्यात आली. लागवड झाली, पीकही जोमाने वाढले; पण नेमके उत्पादन बाजारात येण्याच्या काळात करोना साथ आणि टाळेबंदीचे संकट उभे राहिले. बाजारपेठा बंद झाल्या आणि तयार माल विकायचा कुठे, हा प्रश्न निर्माण झाला. याच टप्प्यावर प्रणिता यांच्या व्यवस्थापन शिक्षणाची खरी कसोटी लागली. माल घेण्यासाठी व्यापारी येण्याची वाट पाहण्याऐवजी त्यांनी ऑनलाइन माध्यमातून घाऊक खरेदीदारांचा शोध सुरू केला. नाशिक आणि मुंबईतील व्यापाऱ्यांशी संपर्क साधला आणि अखेर मोठा खरेदीदार मिळवला. पहिल्याच हंगामात सुमारे 40 टन ढोबळी मिरचीची विक्री करून 32 लाख रुपयांची उलाढाल झाल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे सुरुवातीची गुंतवणूक पहिल्याच वर्षात वसूल करण्याचा टप्पा गाठता आला.
या यशानंतर विस्ताराचा मार्ग खुला झाला. एक एकरापासून सुरू झालेली शेती काही वर्षांत 25 एकरांपर्यंत पोहोचली. त्यापैकी 6 एकरांवर पॉलिहाऊस, तर 19 एकरांवर शेडनेटमध्ये उत्पादन घेतले जाते. लाल, पिवळी आणि हिरवी ढोबळी मिरची हे प्रमुख उत्पादन असून नाशिक, मुंबई आणि जयपूरसारख्या बाजारपेठांतील घाऊक खरेदीदारांपर्यंत हा माल पोहोचतो.
अहवालांनुसार, आज या कृषी व्यवसायाची वार्षिक उलाढाल सुमारे 4 कोटी रुपये असून वार्षिक नफा सुमारे 2.25 कोटी रुपयांपर्यंत आहे.