लेख-समिक्षण

विश्वविक्रमी कलाकार

Xadfu gw_mao hOmao {MÌnQ>m§Mr {Z{_©Vr H$aUmam ^maVr` {MÌnQ> CÚmoJ hm OJmVrb _moR>çm CÚmoJm§n¡H$s _mZbm OmVmo. e§^a dfmªnojm A{YH$ H$mimMr na§nam Agboë`m ~m°{bdyS>_Ü`o bmImo bmoH$m§Zm amoOJma {_imbm Amho. {MÌnQ>J¥hmVrb {VH$sQ> VnmgUrg Vo eyqQ>J_Ybm ñnm°Q> ~m°` Agmo gdmªZm amoOJma {_idyZ XoÊ`mg ~m°{bdyS> B§S>ñQ´>rMm _moR>m dmQ>m am{hbm. bmoH$m§Mo _Zmoa§OZ H$aÊ`m~amo~aM g_mO à~moYZ H$aÊ`mMo H$m_hr ~m°{bdyS>H$Sy>Z Ho$bo OmVo. Ë`mMr XIb doimodoir KoVbr Jobr Amho. EdT>oM Zmhr Va {J{ZO ~wH$ Am°\$ dëS>© aoH$m°S>©gZo ~m°{bdyS>_Ü`o KS>Umè`m KS>m_moS>tMm doY KoV Ë`mMr Zm|X Ho$br Amho.
{JZrO ~wH$_Ü`o OJ^amVrb AZmo»`m H$m_{JarMr Zm|X hmoVoo. `mg ~m°{bdyS> XoIrb AndmX Zmhr. ^maVr` {gZo_mMr 2009 _Ü`o {J{ZO ~wH$_Ü`o Zm|X Pmbr. `m_mJMo H$maU åhUOo Ë`mdfu ^maVmV 24 doJdroJù`m ^mfoV EHy$U 1288 {MÌnQ>m§§Mr {Z{_©Vr Pmbr. `m{Z{_ÎmmZo ^maVr` {MÌnQ> B{VhmgmVrb EH$ a§OH$ _m{hVr XoVm `oB©b. ãb°H$ A±S> ìhmB©Q>À`m O_mÝ`mV 1964 _Ü`o “`mXo’ ZmdmMm {MÌnQ> Ambm hmoVm. {deof åhUOo `m {MÌnQ>mV EH$M H$bmH$ma hmoVm Am{U Vmo åhUOo gwZrb XÎm. VoM `m {MÌnQ>mMo {X½Xe©H$ Am{U {Z_m©Vo. `m {MÌnQ>mÀ`m gwadmVrbm “dëS²>©g \$ñQ> dZ A°ŠQ>a _yìhr’ Aer gyMZm `oVo. `m_wio `m {MÌnQ>mMr {JZrO ~wH$_Ü`o Zm|X Pmbr. hm {MÌnQ> `yQ>çy~da CnbãY Amho.
AemoH$ Hw$_ma: AemoH$ Hw$_ma `m§Zr H$ma{H$XuMr gwadmV 1936 _Ü`o Ho$br. OrdZ g¡`m ZmdmÀ`m {MÌnQ>mVyZ Ë`m§Zr ~m°{bdyS>_Ü`o nmD$b Q>mH$bo. Ë`m§Zr eodQ>Mo 1980 _Ü`o EH$m {Q>ìhr emo _Ü`o H$m_ Ho$bo. XrK©H$mbrZ H$[a`agmR>r Ë`m§Mo Zmd {J{ZO ~wH$_Ü`o Zm|Xbo Jobo.
bVm _§JoeH$a: JmZH$mo{H$im bVm _§JoeH$a `m§À`m Zmdmda AZoH$ {dH«$_ AmhoV. Ë`m§Zr Amnë`m H$ma{H$XuV 25 hOmamhÿZ A{YH$ JmUr åhQ>br AmhoV. Ë`mMr XIb {J{ZO ~wH$_Ü`o KoÊ`mV Ambr Amho. Ë`mMdoir g§JrVH$ma ~ßnr bhar `m§Mo Zmd XoIrb {J{ZO ~wH$_Ü`o Amho. Ë`m§Zr EH$m dfm©V 33 {MÌnQ>m§Zm g§JrV XoD$Z {dH«$_ Zm|X{dbm.
H$nya Hw$Qw>§~r`: H$nya Hw$Qw>~r`m§Mo {J{ZO ~wH$ Am°\$ dëS>© aoH$m°S>©g_Ü`o Zmd Zm|Xbobo Amho. 1999 n`ªV qhXr {MÌnQ> CÚmoJmbm H$nya Hw$Qw>§~mZo 24 H$bmH$ma {Xbo. hm EH$ {dH«$_ Amho. 1929 nmgyZ H$nya Hw$Qw>§~r` ~m°{bdyS>_Ü`o g{H«$` Amho. n¥ÏdramO `m§À`mnmgyZ aU~ran`ªV H$nya Hw$Qw>§~mVrb gXñ`m§Zr {MÌnQ>mV H$m_ Ho$bo.
Amem ^mogbo: Jm{`H$m Amem ^mogbo `m§À`m Zmdmda 2011 amoOr AZmoIm {dH«$_ Zm|Xbm Jobm. Ë`m§Zr `mdfu 11 hOma JmÊ`mMm Q>ßnm nma Ho$bm. Ë`mV drg ^mfm§V EH$b, H$moag Am{U `wJwb JrVm§Mm g_mdoe Amho.
b{bVm ndma: am_mZ§X gmJa `m§À`m am_m`U _m{bHo$V _§Wam ho nmÌ gmH$maUmè`m _amR>r A{^ZoÌr b{bVm ndma `m§Zr Amnë`m H$mimV A{^Z`mMm R>gm C_Q>{dbm. gwXa A{^ZoÌr Vo Imï> gmgy Aem ^y{_H$m b{bVm ndma `m§Zr gmH$maë`m AmhoV. b{bVm ndma `m§Zr d`mÀ`m 12 ì`m dfmªnmgyZ H$m_ H$aÊ`mg gwadmV Ho$br Am{U Ë`m d`mÀ`m 70 dfmªn`ªV H$m_ H$aV hmoË`m. Ë`m§À`m Zmdmda XrK©H$mi H$[a`a Ho$ë`mMm {dH«$_ Amho. b{bVm ndma `m§Zr Amnë`m H$ma{H$XuV gw_mao 700 {MÌnQ>m§V H$m_ Ho$bo.
XmXm H$m|S>Ho$: _amR>r {MÌnQ>g¥ï>rMo “XmXm’ åhUyZ AmoiIbo OmUmao XmXm H$m|S>Ho$ `m§Zm H$moU {dgaob. 1970-1980 À`m XeH$mV _amR>r {MÌnQ>m§Mo hþHw$_r E¸$m R>abobo XmXm H$m|S>Ho$ `m§À`m gmV _amR>r {MÌnQ>m§Zr JmoëS>Z Á`w~br gmOar Ho$br. Ë`m_wio Ë`m§Mo Zmd {J{ZO ~wH$ Am°\$ dëS>© aoH$m°S>©g_Ü`o Zm|Xbo Jobo. Ë`mZ§Va AmUIr XmoZ _amR>r {MÌnQ>m§Zr JmoëS>Z Á`w~br gmOar Ho$br. Ambr A§Jmda Am{U Vw_M§ Am_M§ O_b, `m {MÌnQ>m§Mm C„oI H$aVm `oB©b.
A{_Vm^ ~ƒZ: _hmZm`H$ A{_Vm^ ~ƒZ `m§À`m A{^`mZo XoembmM Zìho Va OJmbm ^yai nS>bobr Amho. {deof åhUOo {~J ~rMo Zmd {J{ZO ~wH$_Ü`o Zm|Xbobo Amho. A{^Z`m~amo~a Vo ^maXñV AmdmOmgmR>r XoIrb AmoiIbo OmVmV. Ë`m§Zr 19 bmoH${à` Jm`H$m§g_doV hZw_mZ Mm{bgm åhUV {dH«$_ Zm|X{dbm. Vo EH$_od H$bmH$ma Jm`H$ R>abo. `mV AmXoe lrdmñVd, A{^{OV, ~m~yb gw{à`mo, hÝgamO h§g, H¡$bmg Ioa, Ho$ Ho$, Hw$_ma gmZy, Hw$Umb Jm§Omdmbm, _ZmoO {Vdmar, _wHw$b AJ«dmb, àgyZ Omoer, énHw$_ma amR>moS>, emZ, e§H$a _hmXodZ, gmoZy {ZJ_, gwIqdXa qgJ, gwaoe dmS>H$a, CXrV Zmam`U Am{U {dZmoX amR>moS `m§Mm g_mdoe Amho>. A{_Vm^ ~ƒZ Am{U A{^foH$ ~ƒZ `m§À`m Zmdmda EH$m {dH«$_mMr Zm|X Amho. 2009 Mm “nm’ {MÌnQ> R>mD$H$ Agob. `m {MÌnQ>mV A{^foH$ ~ƒZ `m§Zr Amnbo Iao d{S>b A{_Vm^ ~MMZ `m§À`m d{S>bm§Mr ^y{_H$m dR>{dbr. åhUOo `m ~mn Am{U _wbmZo nS>Úmda Zo_H$s CbQ>r ^y{_H$m gmH$mabr. Ë`m_wio A{_Vm^ Am{U A{^foH$ `m§Mo Zmd {J{ZO_Ü`o Zm|Xbo Jobo.
emhéI ImZ: ~m°{bdyS>Mm qH$J ImZ åhUyZ AmoiI Agboë`m emhéI ImZZo Joë`m VrZ XeH$m§V EH$mhÿZ EH$ gag {MÌnQ> ~m°{bdyS>bm {Xbo. gdm©{YH$ H$_mB© H$aUmam H$bmH$ma åhUyZ emhéI ImZMo Zmd {J{ZO ~wH$ Am°\$ dëS>© aoH$m°S>©g_Ü`o Zm|X Pmbr. {J{ZO ~wH$À`m _Vo, 2012 _Ü`o emhéI ImZZo 2.2 AãO én`o åhUOo 37.06 Xebj S>m°baMr H$_mB© Ho$br. `m {dH«$_mbm Xhm df}bmoQ>br Agbr Var Ë`mMr Zm|X àojH$m§H$S>o AgobM Ago Zmhr.
H$V[aZm H¡$\$: A{bH$S>À`m H$mimV AmKmS>rMr Zm{`H$m åhUyZ H$V[aZm H¡$\$Mr AmoiI Amho. {VMo Zmd {J{ZO ~wH$_Ü`o Agë`mMo dmMyZ AmíM`© dmQy> eH$Vo. _mÌ emhéI ImZà_mUoM Vr XoIrb gdm©{YH$ H$_mB© H$aUmar A{^ZoÌr R>abr. 2013 À`m Am{W©H$ dfm©V {VMr H$_mB© 63.75 H$moQ>r (10.7 Xebj S>m°ba) am{hbr.
A{^foH$ ~ƒZ: _hmZm`H$ A{_Vm^ ~ƒZ `m§Mo {Ma§Ord A{^foH$ ~ƒZMo Zmd XoIrb {JZrO_Ü`o Amho. {X„r-6 À`m à_moeZXaå`mZ A{^foH$ ~ƒZÀ`m Zmdmda 12 VmgmV doJdoJù`m eham§Zm ^oQ>r {Xë`m. 1800 {H$bmo_rQ>aMm àdmg Ë`mZo AJXr H$_r doioV Ho$bm.
OJ{Xe amO: 1950 À`m XeH$mV ~m°{bdyS>_Ü`o E§Q´>r H$aUmao H$bmH$ma OJ{Xe amO `m§Zm H$moU {dgaob. A{^ZoÌr A{ZVm amOMo d{S>b AgUmao OJ{Xe amO `m§Zr Vã~b 144 {MÌnQ>mV nmo{bg A{YH$mè`mMr ^y{_H$m dR>{dbr. hm EH$àH$maMm {dH«$_M Amho. Aer H$m_{Jar H$aUmao Vo EH$_od A{^ZoVo R>abo.
Jm`H$ Hw$_ma emZy: 1990 À`m XeH$mV Amnë`m AmdmOmZo bmoH$m§da N>mn nmS>Umao Hw$_ma gmZy `m§À`m Zmdmda EH$mM {Xdgm§V 28 JmUo [aH$m°S>© Ho$ë`mMm {dH«$_ Amho.
gmoZmjr {gÝhm: Á`oð> A{^ZoVo eÌw¿Z {gÝhm `m§Mr H$Ý`m A{^ZoÌr gmoZmjr {gÝhmÀ`m Zmdmda AZmoIm {dH«$_ Amho. 2016 amoOr {VZo EH$m Bìh|Q>_Ü`o gh^mJ KoVbm. `mV gmoZmjr{edm` 1327 _{hbm§ gh^mJr Pmë`m. gdmªZr EH$mMdoir gdm©{YH$ Zobn|Q> bmdÊ`mMm {díd{dH«$_ Ho$bm.
Aj`Hw$_ma: Aj`Hw$_maZo {MÌnQ> “goë\$s’À`m à_moeZXaå`mZ {J{ZO ~wH$ Am°\$ dëS>© aoH$m°S>©_Ü`o Zmd Zm|X{dbo. Aj` Hw$_maZo VrZ {_{ZQ>mV 183 goë\$s KoD$Z {J{ZO ~wH$_Ü`o Zmd ZmoXd§bo. Aj`Hw$_maMm hm pìh{S>Amo gmoeb _r{S>`mda ìhm`ab homV Amho. – gmoZ_ na~

Check Also

सिनेशीर्षकांच्या बदलांमागे…

विलियम शेक्सपिअरने त्याच्या ‌‘रोमिओ अँड ज्युलिएट‌’ या जगप्रसिद्ध नाटकात ‌‘नावात काय आहे?‌’ असा प्रश्न विचारला …