लेख-समिक्षण

रुपेरी पडद्यावरच्या ॥रामकथा॥

^maVr¶ n­­a§nao‘ܶo A¶moܶoMm amOm lram‘M§Ðm§Zm _`m©XmnwéfmoÎm_ åhQ>co OmVo. H$moQ>çdYr ^m{dH$m§À¶m öX¶mV am‘m {df¶rMr AVrd lÕm Amho. {gZog¥ï>rÀ`m gwédmVrÀ`m H$mimV g_mOmda éT>r-na§nam§Mm nJS>m Agë¶mZo nm¡am{UH$ H$Wm§da {MÌnQ> gmH$maUo ghO eŠ` hmoVo. am_m`U hr ˶mH$mir {Z_m©Ë`m§gmR>r gdm©V Mm§Jbr H$Wm am{hbr Amho Am{U Ë`mda AZoH$ à`moJ Ho$bo Jobo. qhXr {gZo_mÀ`m ~më`mdñWoV AZoH$ {Z_m©Ë`m§Zr lram_mÀ`m ~imda Amnbr Zm¡H$m nma Ho$br. {gZo_mMo {nVm_h åhQ>bo OmUmao XmXmgmho~ \$miHo$ `m§Zr _wH$nQ>mÀ`m H$mimV 1917 _Ü`o “b§H$m XhZ’ {MÌnQ>mV am_ ZmdmÀ`m nmÌmMo amonQ>o bmdbo Am{U Ë`mg Or.ìhr. gmZo `m§Zr am_ OÝ_ {MÌnQ>mZo dmT>{dbo. ìhr. em§Vmam_ `m§Zr 1932 amoOr “A`moÜ`oMm amOm’ {MÌnQ>mVyZ hr na§nam nwT>o Zobr. {dO` ^Å> `m§Zr 1942 amoOr ^aV {_bmn Am{U 1943 _Ü`o “am_amÁ`’ _YyZ AmñWoMm {df` A{YH$ ì¶mnH$nUo ‘m§S>cm. _hmË_m Jm§Yr `m§Zr nm{hbobm am_amÁ` hm EH$_od {MÌnQ> hmo`.
dmñV{dH$ {MÌnQ>m§À`m B{VhmgmV àË`oH$ XeH$m§V {gZo_mÀ`m nSÚmda H$moUË`m Zm H$moUË`m énmVyZ am_mMr H$hmUr PiH$cr Amho. àma§^rÀ`m H$mimV A`moÜ`oMm amOm {MÌnQ>mZo {V{H$Q> {IS>H$sda ~³H$i H$‘mB© Ho$cr. Ë`mZ§Va na§nam gwé Pmbr Am{U Vr åhUOo {MÌnQ> Mmbmo qH$dm Z Mmbmo, lram_mMo H$WmZH$ àojH$m§g‘moa AmUm¶MoM. 1961 ‘ܶo ~m~y^mB© {_ór `m§À`m {X½Xe©ZmImbr “g§nyU© am_m`U’Mr {Z{_©Vr Pmbr Am{U {MÌnQ>J¥hmV nwÝhm “O` {g`mam_’À`m KmofUm EoHy$ Amë`m. ~m~y^mB© {_ór `m§Zr amdU Am[U hZw_mZ `m§Zm hdoV CS>VmZm XmIdyZ Am{U `wÕmMo amo_m§MH$mar Ñí` gmH$maV àojH$m§Mo _Zmoa§OZ Ho$bo. `mV amdUmMr ^y{_H$m ~r.E_. ì`§mg `m§Zr ~Omdbr Am{U Vo MM}V Ambo.
AmVmn`ªV nm¡am{UH$ H$Wm§da AmYm[aV {MÌnQ>m§‘ܶo lram_mÀ`m AmYmamda gdm©{YH$ {MÌnQ> Mmbbo AmhoV. Aem {MÌnQ>mV b§H$m XhZ (1971), gVr A{hë`m (1937), grVm am_ OÝ_ (1944), am_m`Ur (1945), am_ OÝ_ (1945), am_m`U (1954), g§nyU© am_m`U (1958,1961,1971), grVm am_ H$ë`mU_ (1961), bd Hw$e (1963 Am{U 1997), hZw_mZ {dO` (1974), amdU (1984 Am{U 2010) am_m`U: X {bO§S> Am°\$ {àÝg am_m (1992), hZw_mZ (2005), [aQ>Z© Am°\$ hZw_mZ (2007), XemdVma (2008) Am{U hZw_mZ Mmbrgm (2013) `m à_wI {MÌnQ>m§Mm C„oI H$aVm `oB©b.
am_ amdU `wÕmer g§~§{YV AgUmè¶m ~hþVm§e {MÌnQ>mV Xgam gUhr H$WmZH$m§Mm ^mJ am{hbm Amho. {dO`mXe_rMm C„oI hmoVmo Voìhm am_brbmMm àg§J XoIrb Amnë`m S>moù`mg_moa `oVmo. am_brbm XmI{dUmao AZoH$ {MÌnQ> AmhoV. A{^foH$ ~ƒZ, gmoZ_ H$nya A[U d{hXm aoh_mZ `m§Mr ^y{_H$m Agboë¶m “{X„r-6′ `m {MÌnQ>mMo H$WmZH$ am_brbm Am{U {dO`mXe_rda H|$ÐrV Amho. 2010 _Ü`o àX{e©V Pmbobm A{^foH$ ~ƒZ Am{U Eoíd`m© am¶À¶m “amdU’ `m {MÌnQ>mV am_m`UÀ`m H$Wobm doJù`m nÕVrZo gmXa H$aÊ`mV Ambo. 1983 ‘ܶo Amcocm Hw§$XZ ehm `m§Mm {dZmoXr {MÌnQ> “OmZo ^r Xmo `mamo’ _Yrb am_brbmMm àg§Jhr a§OH$ hmoVm. 2012 ‘ܶo Amcocm {dÚm ~mbZMm “H$hmZr’ XoIrb {dO`mXe_rÀ`m AmYmamdaM hmoVm. `mà_mUo AZw^d {gÝhm `mMm am-dZ hm am_m`UmÀ`m H$Wobm Zdr g§H$ënZm XoUmam {MÌnQ> am{hbm. EdT>oM Zmhr Va {MÌnQ>mÀ`m _Wù`mV VgoM JrV A[U A{^ZoË`m§V XoIrb am_ ZmdmMr OmXÿ Mmbbr Amho. AZoH$ {MÌnQ>m§À`m _Wù`mV am_ ZmdmMm C„oI H$o$bm Amho. {deof åhUOo Ë`m§Mm lram_mer AWm©AWu g§~§Y ZìhVm. ¶m‘ܶo am_ Am¡a í`m_, ho am_, AmO H$m E_EbE, am_ AdVma, am_ ~bam_, am_ Voar J§Jm _¡br `m {MÌnQ>m§Mm C„oI H$aVm `oB©b.
am_mMr ^y{_H$m H$aUmè`m Zm`H$m§V “am_amÁ`’Mo Zm`H$ ào_ AXr~ `m§Zm gdm©{YH$ ng§Vr XoÊ`mV Ambr. àojH$m§Zr Ë`m§Mo \$moQ>mo \«o$_ H$ê$Z cmdco Am{U {H$˶oH$ OU ˶mg {Z¶{‘V hma KmbV AgV. “g§nyU© am_m`U’ _Ü`o lram_mMr ^y{_H$m H$aV _{hnmb `m§Zr bmoH${à`Vm {_idbr. ~m°crdyS> A{^ZoVm F${VH$ amoeZ XoIrb X{jUoV EH$m _moR`m {MÌnQ>mV am_mMr ^y{_H$m gmH$maV Amho. {Q>ìhr _m{bHo$Mm C„oI Ho$ë`mg “am_m`U’ ¶m {dH«$‘r R>acoë¶m _m{bHo$Vrb am_mMr ^y{_H$m H$aUmao AéU Jmo{db `m§Zm Xoe^amV am_mMoM AdVma åhUyZ nm{hbo Jobo. “am_m`U’ ‘m{cHo$Mm AmOhr EdT>m à^md Amho H$s A{^ZoVo XoIrb `m nmÌmdê$Z H$moUVrhr OmoIr_ KoÊ`mg KoD$ BpÀN>V ZmhrV. X{jUoVrb gwnañQ>ma {ZVoe {Vdmar `m§Zm am_m`Umda AmYm[aV {MÌnQ>mV amdUmÀ`m ^y{_Ho$Mr Am°\$a Ambr. _mÌ Ë`mg Ë`m§Zr ZH$ma {Xbm.
am_ `m ZmdmZo {MÌnQ>mVrb JmÊ`mV XoIrb `moJXmZ {Xbo Amho. ^º$s g§JmVrMr na§nam nwT>o ZoUmè`m JrVmV amo_ amo_ _o ~gZo dmbo am_, am_M§Ð H$h J`o {g`m go, am_Or H$s {ZH$br gdmar, _oar {dZ§Vr gwZmo Vmo _mZy VwPo _o am_, O~ go Voar Am`m _oao am_ O` aKwZ§XZ O` {g`mam_, VwP_o am_ _wP_o am_ g~ Ho$ am_ g_m`m, am_ go ~S>m am_ H$m Zm_, O~ O~ am_ Zo OÝ_ {b`m V~ V~ nm`m dZdmg, am_ H$m Zm_ ~XZm_ Z H$amo, gwI Ho$ g~ gmWr XþI _o H$mo` _oao am_..`mMm g_mdoe H$aVm `oB©b. VgoM am_ H$ao Eo hmo Om`, am_ Voar J§Jm _¡br hmo J`r, dmh dmh am_Or OmoS>r Š`m ~Zm`r, am_m am_m JO~ hþB© Jdm ao `mgmaIo JrV àojH$ Zoh_rM JwUJwUVmV.
amdUmMr ^y{_H$m H$aUmè`m H$bmH$mam§Mr à{V_m
am‘ hm gmd©H$m{cH$ {dídZm¶H$ Amho. ‘wimVM {MÌnQ>mV IbZm`H$mMr ^y{_H$m H$aUmè`m H$bmH$mam§~m~V EH$ doJim J¡ag_O AgVmo. àË`jmVhr ho H$bmH$ma IbZm`H$mà_mUoM dmJV AgVrb, Ago cmoH$m§Zm dmQ>Vo. nU amdUmMo nmÌ gmH$maUmè`m H$bmH$mam§{df`r Agm {dMma Pmbobm {XgV Zmhr. åhUyZM amdUmMr ^y{_H$m H$aUmè`m Zm`H$m§{df`r dmB©Q> _V ì`º$ hmoV Zmhr. “am_m`Um’Vrc ‘m§S>UrZwgma amdU hm àH$m§S> n§{S>V hmoVm. Vmo amjg Hw$imVrc AgyZhr {ed^º$ hmoVm. Vmo eº$sembr AgÊ`m~amo~aM Hw$eb amO{ZVrk hmoVm. IwÔ lram_mZo bú_Umbm amdUmH$Sy>Z amOY_© {eH$Ê`mg gm§{JVbo hmoVo, Ago åhUVmV. EImÚm ì`º$sV EdT>o gmao ì`º$s_Îd XS>bobo AgVrb Va Ë`mMr ^y{_H$m gmH$maUo gmono Zmhr.
1948 _Ü`o {dO` ^Å> `m§Mm {MÌnQ> “am_~mU’ _Ü`o ào_ AXr~ ho am_ Pmbo A[U M§Ð_mohZ `m§Zr amdUmMr ^y{_H$m gmH$mabr. Ë`mMdoir ~«O_mohZ ì`mg `m§Zr ~m~y^mB© {_ór `m§À`m “g§nyU© am_m`U’ (1961) _Yrb gmH$maboë`m amdUmÀ`m ^y{_Ho$~m~V AmOhr AmR>dU H$mT>br OmVo. 1976 À`m “~Oa§J~br’ _Ü`o ào_ZmW `m§Zr amdUmMr ^y{_H$m Ho$br. _mÌ 1987 amoOr am_mZ§X gmJa `m§Mr _m{bH$m am_m`UmVrb Aa[d§X {ÌdoXr `m§Zr gmH$mabobr amdUmMr ^y{_H$m hr àM§S> JmObr A[U bmoH${à` R>abr. AmOhr bmoH$m§À`m _ZmV amdUmÀ`m à{V_oÀ`m énmVyZ Ë`m§MmM Moham {XgVmo.
2015 _Yrb Q>rìhr _m{bH$m “{g`m Ho$ am_’ _Ü`o amdUmMo nmÌ AmYw{ZH$ XmI{dbo hmoVo. Ë`mg H$ÝZS> Zm`H$ H$m{V©H$ O`am_ `m§Zr gmH$mabo. 2015 _Ü`o àgm[aV Pmbobr _m{bH$m “g§H$Q> _moMZ _hm~br hZw_mZ’_Ü`o amdUmMr ^y{_H$m Am`© ~ã~a `m§Zr Ho$br hmoVr. Ë`m§À`m H$m_mbm gdmªZrM ng§Vr {Xbr. 2020 _Ü`o “H$hV hZw_mZ O` lram_’_Ü`o amdUmMr ^y{_H$m _Zrf dmYdm `m§Zr gmH$mabr. _mÌ AmYw{ZH$ Agë`mZo Ë`mg bmoH${à`Vm Zmhr {_imbr. amdUmMo gdm©V ~hþM{M©V nmÌ “Am{Xnwéf’ _Ü`o g¡\$ Abr `mZo Ho$bo. g¡\$À`m H$m_mMo H$m¡VwH$ Pmbo, nU {MÌnQ>mdê$Z AZoH$ ZH$mamË_H$ Jmoï>r g_moa Amë`mZo ho nmÌ Ë`mImbr X~bo Jobo. EH§$XarVM {MÌnQ>mÀ`m B{VhmgmV am_ amdUmÀ`m nmÌmbm {_imbobr bmoH${à`Vm nmhVm g_mOm~amo~aM _Zmoa§OZmÀ`m Xþ{Z`oVhr “am_m`U’ Vrb nmÌ ho AZoH$ H$mimZ§Vahr AmOhr àojH$m§À`m _ZmV dmñVì` H$ê$Z AmhoV, Ago åhUmdo bmJob.-gmoZ_ na~

Check Also

रामायण, राम, रणबीर आणि वाद

सध्या बहुचर्चित, बहुप्रतिक्षित ‌‘रामायर्ण या चित्रपटाच्यानिमित्तान रणीबर कपूरने साकारलेल्या रामाच्या व्येितेखेवरुन वाद सुरू आहेत. वास्तविक …