लेख-समिक्षण

चीनचे न्युरो वॉरफेअर

MrZer AmnU Vm|S> XoD$ eH$V Zmhr, Aem àH$maMo ‘Z n[adV©Z H$aʶmgmR>r gܶm MrZ ݶyamo-dm°a’o$AaMm dmna H$arV Amho. ¶mMm ^maVmdahr n[aUm‘ hmoD$ eH$Vmo. MrZ hm ^maV, A‘o[aH$m Am{U nmümζ Xoe ¶m§À¶m{déÕ “‘ëQ>r S>mo‘oZ dm°a’ ({d{dY joÌm§‘Yrb ¶wÕ) bT>V Amho. Á¶mbm “A{Z~ªY ¶wÕ’ (AZ[apñQ´>³Q>oS> dm°a) Agohr åhQ>bo OmVo. ¶wÕ Mmby ZgVmZm em§VVm H$mimV Amnë¶m à{VñnYu Xoem§Zm AmnU bT>mB© habmo, AmnU MrZer bTy> eH$V Zmhr, MrZ ’$ma e{º$embr Amho, ˶m‘wio AmnU MrZMo EoH$bo nm{hOo, Ago dmQ>ʶmg ^mJ nmS>m¶Mo’, hm ¶m ݶyamo-dm°a’o$Aa’Mm CÔoe Amho. ho EH$ ‘mZ{gH$ ¶wÕ AWm©V ‘Zn[adV©Z H$aʶm~m~VMo ¶wÕ Amho.
19 80 À¶m XeH$m‘ܶo Aem ݶyamo eóm§Mm dmna VËH$mcrZ gmopìhEV ‘hmg§KmMo amï´>nVr Jm~m}Moìh ¶m§À¶m {damoYmV Ho$bm Agmdm, Agm EH$ g‘O Amho. H$maU, ˶m§Zr ˶mZ§Va ½bmgZmoñQ> Am{U noaoñQ´>m¶H$m Aer XmoZ VÎdo dmnam¶bm gwédmV Ho$br Am{U ˶mZ§Va gmopìhEV ¶w{Z¶ZMo AZoH$ VwH$S>o Pmbo. MrZÀ¶m ‘mZ{gH$ ¶wÕmMm AZw^d ^maVmZo JbdmZ ¶wÕmÀ¶m doir KoVbm Amho. ˶mdoir JbdmZ‘ܶo MrZMo ~i nwîH$i Amho, MrZH$S>o nwîH$i eóo AmhoV, ˶m§Mo 50 Vo 60 hOma g¡{ZH$ gr‘oda Ambo AmhoV, ˶m§Mr ho{bH$m°ßQ>g© Am{U {d‘mZohr VoWo AmhoV, MrZ ^maVmhÿZ daMT> Amho, Ago gm§JʶmV ¶oV hmoVo; nU MrZbm à˶wÎma XoʶmgmR>r ^maVmMrhr {gÕVm Amho, Ago gm§{JVbo OmV ZìhVo. AWm©V, ¶m ‘mZ{gH$ ¶wÕmMm n[aUm‘ ^maVmMo amOH$s¶ ZoV¥Ëd Am{U g¡Ý¶ ¶m§À¶mda Pmbm Zmhr; nU n[aUm‘ Amnë¶m H$mhr à{gÕr ‘mܶ‘m§da {Z{üV Pmbm. ˶m‘wio Aem ‘mܶ‘m§‘ܶo MrZ ^maVmhÿZ daMT> Amho, Aem àH$maÀ¶m ~mVå¶m àgm[aV Pmë¶m hmo˶m.
{MZr H$å¶w{ZñQ> nj Am{U MrZMr nrnëg {b~aoeZ Am‘u Aem àH$maÀ¶m Cƒ V§ÌkmZmMr eóo V¶ma H$aV Amho. Hw$R>ë¶mhr EH$m ‘hÎdmÀ¶m 춺$sÀ¶m ‘|Xÿda n[aUm‘ H$aʶmMo H$m‘ hr eóo H$ê$ eH$Vrb. MrZ{damoYr Xoem§Mo amOH$s¶ ZoVo, ZmoH$aehm, g¡Ý¶mMo à‘wI Aem ‘hÎdmÀ¶m bmoH$m§À¶m {damoYmV ¶m eòm§Mm dmna Ho$cm OmʶmMm YmoH$m Amho. ˶m§À¶m ‘Zmda n[aUm‘ Ho$bm, Va Vo MrZer bT>mB© H$aʶmg Km~aVrb Am{U bT>mB© gwê$ hmoʶmnyduM MrZ hr bT>mB© qOHy$ eHo$b. {d{eï> CnH$aUo, eòmòo, ~§XþH$sÀ¶m ‘mܶ‘mVyZ 춺$sÀ¶m ‘|Xÿda {H$aU gmoS>bo, Va ˶mÀ¶m ‘|Xÿda n[aUm‘ hmoD$ eH$Vmo. hr eóo WmoS>çm H$mimgmR>r dmnaVm ¶oVmV. Á¶mÀ¶m ‘|Xÿda ¶m eómMm dmna H$aʶmV ¶oVmo, ˶mÀ¶m {dMmagaUrV ~Xb hmoVmo.
“ݶyamo-donÝg’da ZwH$VmM 12 nmZm§Mm EH$ Ahdmb à{gÕ H$aʶmV Ambm Amho. Bݶw‘aoQ>tJ Q>mJ}qQ>J A±S> H$moc°pßg§J Mm¶ZrO H$å¶w{ZñQ> nmQ>uO ݶyamoñQ´>mBH$ àmoJ«°‘,’ Oo ‘|XÿÀ¶m {damoYmVrb eó Amho, ˶m eómMo H$mhr CÔoe AmhoV. eÌy amï´>mVrb ‘hÎdmÀ¶m bmoH$m§À¶m ‘Zmda n[aUm‘ H$am¶Mm. ˶m§Zm dmQ>bo nm{hOo, Amnë¶m XoemMo gaH$ma AH$m¶©j‘ Amho, Vo Mm§Jbo H$m‘ H$aV Zmhr Am{U ˶mMr ~Xbr PmbrM nm{hOo.’ ¶m eómÀ¶m ‘mܶ‘mVyZ XoemMr bT>ʶmMr eº$s Iƒr H$aʶmV ¶oVo. H$moU˶mhr XoemMr ‘Zmo~b eº$s ˶mÀ¶m g¡Ý¶mÀ¶m nmR>rer C^r Agob, Va Vo g¡Ý¶ A{YH$ Mm§Jbr bT>mB© H$ê$ eH$Vo. ¶mCbQ> OZVoZo g¡Ý¶mÀ¶m H$m‘mV AS>Wio AmUbo, Va ¶wÕ n[apñWVrda ’$ma à{VHy$b n[aUm‘ hmoVmo. ˶m‘wioM ݶwamo dm°a’o$Aa‘ܶo Aem eóm§À¶m ‘mܶ‘mVyZ Amnbo gaH$ma {ZpîH«$¶ AgyZ, MrZMr àJVr doJmZo hmoV Amho, Aer ^mdZm bmoH$m§À¶m ‘ZmV {Z‘m©U H$aʶmMm à¶ËZ Ho$bm OmVmo. amOH$s¶ ZoVo, ZmoH$aemhr, g¡Ý¶mMo A{VCƒ A{YH$mar ¶m§Mo IƒrH$aU H$am¶Mo Am{U ¶wÕ Mmby hmoʶmnyduM ¶wÕmV nam^d hmoUma Amho, ho ˶m§Zm ‘mݶ H$am¶bm bmdm¶Mo, Agm CÔoe ¶m “ݶyamo-dm°a’o$Aa’Mm Amho.
“ݶyamo-donÝg'{df¶r dm°qe½Q>Z nmoñQ> Am{U Aݶ dV©‘mZnÌm§‘ܶo boI àH$m{eV Pmbo AmhoV. Vo gmd©O{ZH$ joÌm§‘ܶo CnbãY AmhoV. Ago åhQ>bo OmVo H$s, ¶m {df¶m‘ܶo MrZ gdmªV nwT>o Amho. MrZ ¶m eómMm dmna MrZ‘Yrb qH$dm MrZÀ¶m ~mhoa {V~oQ>r, CB©Kya ‘wñbr‘, ‘§Jmo{b¶Z ¶m {MZr eÌy§À¶m {damoYmV H$aʶmMr e³¶Vm Amho. AmOKS>rcm OJ^amV MrZMo 5 H$moQ>thÿZ A{YH$ ZmJ[aH$ Xoem~mhoa amhVmV. Oo MrZÀ¶m {damoYmV H$m‘ H$aVmV, ˶m§À¶m {damoYmVhr ho eó dmnabo OmD$ eH$Vo. MrZMm n{hë¶m H«$‘m§H$mMm eÌy A‘o[aH$m Amho. ¶mIoarO ^maVmcmhr MrZ Amncm eÌy ‘mZVo. ^maV ’$ma ‘moR>m Xoe Amho. ^maVmMr gr‘m nwîH$i ‘moR>r Amho, bmoH$g§»¶m nwîH$i Amho Am{U ^maVmMo g¡Ý¶hr A{Ve¶ gj‘ Amho. ˶m‘wio ^maVmbm gd© ~mOy§Zr doT>ʶmMr eº$s MrZH$S>o Zmhr. ho bjmV KoD$Z MrZ ^maVmÀ¶m {damoYmV H$mhr ‘hÎdmÀ¶m ^mJmV åhUOo amOYmZr {X„r d ‘hÎdmÀ¶m 춺$s¨À¶m {damoYmV “ݶyamo-dm°a’o$Aa’Mm Adc§~ H$ê$ eH$Vmo. “ݶyamo-donÝg’À¶m {dH$mgmda bj R>odʶmH$aVm, “ݶyamo-donÝg’Mm n[aUm‘ H$‘r H$aʶmgmR>r A‘o[aHo$er qH$dm MrZ {damoYr amï´>m§Mr ‘¡Ìr H$ê$Z ^maVmbm bm^ hmoD$ eH$Vmo; ‘mÌ MrZ, A‘o[aH$m Ho$di ˶mÀ¶m {hVmMo nmhrb, Ago {dMma ^maVr¶m§À¶m ‘ZmV {Z‘m©U H$aʶmMo à¶ËZ H$aV Amho. ‘mÌ ¶mV MrZbm ’$mago ¶e {‘imbobo Zmhr.
“‘ëQ>r S>mo‘oZ dm°a’ ({d{dY joÌm§‘Yrb ¶wÕ)Mm EH$ ^mJ åhUyZ ¶m eómÀ¶m ‘mܶ‘mVyZ MrZbm ^maVmMr àJVr Wm§~d¶mMr Amho. ˶m‘wio MrZ ho eó ^maVr¶ ‘m{hVr V§ÌkmZ joÌmV Agboë¶m ‘hÎdmÀ¶m 춺$s¨À¶m {damoYmV dmnê$ eH$Vmo. ¶mMm ^maVmÀ¶m ¶wÕj‘Voda ‘moR>m n[aUm‘ hmoD$ eH$Vmo. ˶m‘wio MrZ Aem àH$maMo à¶moJ ¶oUmè¶m H$mimV H$aVM amhUma Amho. bT>mB© Z H$aVm AmnUM H$go e{º$embr AmhmoV, ho MrZbm XmIdyZ Úm¶Mo Amho. MrZ Aer eóo dmnaV Amho Am{U dmnaV amhrb. ˶m‘wio ^maVmZohr ˶mbm à˶wÎma XoʶmgmR>r ݶyamo-dm°a’o$Aa’ H$am¶Mo H$m?’, Agm àý {Z‘m©U hmoV Amho. {Z{üVM ho ¶wÕ ^maVmbmhr H$aVm Ambo nm{hOo. ¶mMo H$maU MrZgma»¶m eÌycm dR>Urda AmUʶmgmR>r “Oemg Vgo’ hrM ZrVr Adc§~Uo Amdí¶H$ AgVo. g‘Pmo˶mMr, gm‘§Oñ¶mMr, g§¶‘mMr, gm‘mamonMmamMr ^mfm MrZ Am{U nm{H$ñVmZcm H$Yrhr éimda AmUy eH$V Zmhr, Ago B{Vhmg Amnë¶mcm gm§JVmo. ˶m‘wio ^maVmZohr MrZÀ¶m ¶m aUZrVrcm Oemg VgoM CÎma XoUo Amdí¶H$ Amho. Vr j‘Vm {Z‘m©U hmoʶmg doi bmJob; åhUyZ Aem eóm§da g§emoYZ Ho$bo Omdo. MrZ Ogo {d{dY eó ^maVmÀ¶m {damoYmV dmnaVmo, Vgo ^maVmZohr MrZÀ¶m {damoYmV, hr eóo dmnaʶmMo à¶moJ Ho$bo nm{hOoV. MrZbm Oemg Vgo’ hr ^mfm H$iVo. ˶m‘wio MrZÀ¶m eómbm à˶wÎma XoʶmgmR>r ^maVmZohr Ver eóo {gÕ H$am¶bm nm{hOoV.-{~«Jo{S>¶a ho‘§V ‘hmOZ
({Zd¥Îm)

Check Also

बच्चू कडू यांची ‌‘प्रहार‌’ इतिहासजमा

विधानपरिषदेची आमदारकी मिळवण्यासाठी प्रहार जनशक्ती पक्षाचे अध्यक्ष आणि माजी राज्यमंत्री बच्चू कडू यांनी प्रहार जनशक्ती …