लेख-समिक्षण

आव्हान बनावट नोटांचे

^maVr` [aPìh© ~±Ho$Zo AcrH$S>oM XmoZ hOma én`m§À`m ZmoQ>m McZmVyZ _mKmar KoÊ`mMm {ZU©` KoVcm. 2016 Mr ZmoQ>~§Xr Agmo qH$dm AmVmMr ZmoQ>dmngr `m XmoÝhr {ZU©`m§_mJo H$mù`m n¡em§À`m gm_«mÁ`mcm VS>mIm XoÊ`m~amo~aM ~ZmdQ> ZmoQ>m§À`m AmìhmZmcm eh XoÊ`mMmhr CÔoe hmoVm. nU Ama~rAm`À`m VmÁ`m dm{f©H$ AhdmcmZwgma ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mr g§»`m KQ>Ê`mEodOr dmT>cocrM {XgV Amho. `mIoarO ~mOmamV ZH$cr ZmUrhr {XgyZ `oD$ cmJcr AmhoV. ~ZmdQ> ZmoQ>m§À`m `m AmìhmZmda _mo~mB©c ~±qH$J hm CÎm_ Cnm` Amho; na§Vw Am°ZcmB©Z ì`dhmam§~m~VÀ`m gwa{jVVo{df`r AgUmè`m ^rVr_wio XoemV 72 H$moQ>r ñ_mQ>©\$moZYmaH$ AgyZhr 4 H$moQ>r OUM Ë`mMm dmna H$aVmV. Ë`m_wio gaH$maZo hr ì`dhmaàUmcr ^ŠH$_ gwa{jV H$aÊ`mgmR>r Cnm“moOZm H$am`cm hì`mV.
^maVr` [aPìh© ~±Ho$À`m VmÁ`m dm{f©H$ AhdmcmZwgma XoemVrc ~±qH$J àUmcrÛmao AmoiI nQ>dë`m Jocoë`m 500 én`m§À`m ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mr g§»`m JVdfuÀ`m VwcZoV 14.6 Q>ŠŠ`m§Zr dmT>cr AgyZ hm AmH$S>m 91110 ZmoQ>m§da Jocm Amho. gd© àH$maÀ`m ZH$cr ZmoQ>m§Mr g§»`m gw_mao 2.25 cmI BVH$s Amho. `m_Ü`o 100 én`m§À`m 78699 ZmoQ>m Am{U 200 én`m§À`m 27258 ZmoQ>m§Mm g_mdoe Amho. 200 én`m§À`m ~ZmdQ> ZmoQ>m ~mOmamV AmUë`m OmVmV `mdéZ ZmoQ>_m{\$`m {H$Vr nwT>macoco AmhoV `mMr à{MVr `oVo. 8 Zmoìh|~a 2016 amoOr n§VàYmZ Za|Ð _moXr `m§Zr 500 Am{U 1000 én`m§À`m ZmoQ>m McZmVyZ ~mX H$aÊ`mMm Eo{Vhm{gH$ {ZU©` KoVcm hmoVm. `m ZmoQ>~§XrÀ`m {ZU©`m_mJo H$mù`m n¡em§À`m g_m§Va AW©ì`dñWocm Mmn cmdUo, XoemÀ`m AW©ì`dñWocm H°$ecog BH$m°Zm°_rÀ`m {XeoZo ZoUo, ZjcdmX Am{U XheVdmXmcm cJm_ KmcUo `m~amo~arZo ~ZmdQ> ZmoQ>m§À`m H$mù`m gm_«mÁ`mcm VS>mIm XoUo hmhr EH$ à_wI hoVy hmoVm. hr ZmoQ>~§Xr H$aÊ`mV Amë`mZ§Va Ooìhm [aPìh© ~±Ho$H$Sy>Z Zì`m McZr ZmoQ>m AW©ì`dñWoV XmIc Pmë`m Voìhm Ama~rAm`Zo `m ZmoQ>m§_Ü`o gwa{jVVoÀ`m Ñï>rZo AË`§V H$mQ>oH$moa Cnm“moOZm Ho$ë`m AgyZ Ë`m§Mr ZŠH$c H$aUo AË`§V AdKS> Amho, Agm Xmdm Ho$cm hmoVm. na§Vw AmVm [aPìh© ~±Ho$Zo Amnë`mM AhdmcmVyZ hm Xmdm H$gm \$moc R>acm Amho `mMr gmj {Xcr Amho.
[aPìh© ~±Ho$À`m AhdmcmVrc Vnerc ~maH$mB©Zo dmMë`mg 20 én`o Xe©Zr _yë` AgUmè`m ~ZmdQ> ZmoQ>m§À`m g§»`oV 8.4 Q>ŠŠ`m§Zr dmT> Pmcr Amho. XþgarH$S>o 10 én`o, 100 én`o Am{U 2000 én`o `m§À`m ZH$cr ZmoQ>m§_Ü`o AZwH«$_Uo 11.6 Q>ŠHo$, 14.7 Q>ŠHo$ Am{U 27.9 Q>ŠHo$ dmT> Pmcr Amho. _o 2022 _Ü`o àH$m{eV Pmcoë`m dm{f©H$ AhdmcmZwgma 2021-22 `m Am{W©H$ dfm©_Ü`o ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mr g§»`m 2020-21 `m Am{W©H$ dfm©À`m VwcZoV XþßnQrhÿZ A{YH$ Pmcr AgyZ Vr 79669 da nmohmoMcr hmoVr. `mMmM AW© ~ZmdQ> ZmoQ>m V`ma H$aUmè`m§Zr AmVm 500 én`m§À`m ZmoQ>oH$S>o A{YH$ cj XoÊ`mg gwédmV Ho$cr Amho. 2022-23 `m dfm©V ~±qH$J joÌm_Ü`o gmnS>coë`m EHy$U ~ZmdQ> ZmoQ>m§n¡H$s 4.6 Q>ŠHo$ ZmoQ>m ^maVr` [aPìh© ~±Ho$Zo nH$S>coë`m AmhoV. Cd©arV 95.4 Q>ŠHo$ ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mr AmoiI AÝ` ~±H$m§_Ü`o Pmcr Amho. `mXaå`mZ gwa{jV qàqQ>JgmR>r H$aÊ`mV Amcocm IM© 4682.80 H$moQ>r én`o BVH$m hmoVm. EZgrAma~rÀ`m AhdmcmZwgma, Xoe^amV 2016 Vo 2022 `m Am{W©H$ dfmª_Ü`o 245.33 H$moQ>r én`o {H$_VrÀ`m ~ZmdQ> ZmoQ>m Oá H$aÊ`mV Amë`m AmhoV.
gaH$ma Am{U [aPìh© ~±Ho$H$Sy>Z ~ZmdQ> ZmoQ>m§À`m gm_«mÁ`mcm gwé§J cmdÊ`mMo à`ËZ hmoV ZmhrV Ago Zmhr. ZmoQ>m§Mr gwa{jVVm dmT>dÊ`mgmR>r AZoH$ ZdZdrZ \$sMg© Ë`m_Ü`o OmoS>co OmVmV. na§Vw Ë`m~amo~arZo Ë`m§Mr ZŠH$c H$aÊ`mMo V§ÌkmZhr {dH${gV hmoV OmVo. amï´>r` Vnmg `§ÌUm (EZAm`E)À`m åhUÊ`mZwgma, CÀM JwUdÎmm AgUmè`m ZH$cr ZmoQ>m ^maVmV nmR>dÊ`mgmR>r Zonmi Am{U nm{H$ñVmZÀ`m _mJm©Mm Cn`moJ Ho$cm OmV Amho. `mVrc ~hþVm§e ZmoQ>m `m nm{H$ñVmZmV N>mnë`m OmVmV. Ë`m_Ü`o ^maVr` McZmer V§VmoV§V OwiVrc Aer gd© d¡{eîQ>ço g_m{dîQ> Ho$cr OmVmV. Ë`m_wio gd©gm_mÝ` _mUgmcm Iar ZmoQ> Hw$R>cr Am{U ImoQ>r Hw$R>cr ho ~maH$mB©Zo VnmgyZhr ~aoMXm g_Oy eH$V Zmhr.
~ZmdQ> ZmoQ>m§Mo XÿaJm_r KmVH$ n[aUm_ AW©H$maUmda, AW©ì`dñWoda hmoV AgVmV. ImoQ>çm ZmoQ>m _moR>çm à_mUmV McZmV AmUë`m_wio ~mOmamVrc VacVm dmT>Vo. Ë`mMm n[aUm_ McZdmT>rda åhUOoM _hmJmB©V dmT> hmoÊ`mda hmoVmo. ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mm dmna XheVdmÚm§H$Sy>Zhr ^maVm{damoYmV _moR>çm à_mUmda Ho$cm OmVmo.
~ZmdQ> ZmoQ>m§Mr N>nmB© hr OJ^amV Ad¡Y _mZcr Jocr Amho. H$maU H$mù`m Y§Úm§Mo gm_«mÁ` OJ^a ngacoco Amho. Ë`m_wio OJ^amVrc gwajm `§ÌUm§gmR>r `m_mJÀ`m gyÌYmam§Mm emoY KoUo ho EH$ AmìhmZ ~ZyZ am{hco Amho. ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mm CÚmoJ hm EH$ àH$maMm XheVdmX AgyZ Vmo XoeÐmohM Amho.
YŠH$mXm`H$ ~m~ åhUOo, Ho$di H$mJXr ZmoQ>mM Zìho Va ~mOmamV ZH$cr ZmÊ`m§Mr g§»`mhr dmT>V Mmccr Amho. Aem ZmÊ`m§Mr AmoiI nQ>dUo ho _hmH$R>rU R>aV Amho. JVdfu nmM én`m§À`m ZH$cr ZmÊ`m§Zr ^acoco 58 Q´>H$ Oå_yÀ`m gr_oda nH$S>co Joë`mMo d¥Îm àgmarV Pmco hmoVo. `m àH$aUmÀ`m _wimer OmÊ`mMm Vnmg `§ÌUm§Zr à`ËZ Ho$cm Agoc; nU Ë`mVyZ Zo_Ho$ H$m` {ZînÞ Pmco ho g_moa Amco Zmhr.
AmVm àíZ CaVmo Vmo `mda Cnm` H$m`? `m~m~V XmoZ _mJ© {XgVmV. ~ZmdQ> ZmoQ>m§À`m ì`dhmamV Jw§Vcoë`m§Zm H$R>moamVrc H$R>moa emgZ H$aUo Am{U Ë`m§Zm H$gcrhr X`m Z XmIdVm {ejoMr A_c~OmdUr H$aUo hm EH$ gdm©{YH$ _mÝ` R>ê$ eH$Umam n`m©` Amho. Ë`mVyZ Aem àH$maMo J¡aH¥$Ë` H$aUmè`m§Zm Oa~ ~gy eHo$c. Xþgam n`m©` åhUOo {S>{OQ>c ì`dhmam§Zm A{YH$ MmcZm XoUo. AmO OJ^amVrc AZoH$ Xoem§H$Sy>Z ZmoQ>m§Mr N>nmB© H$_r Ho$cr OmV AgyZ OmñVrV OmñV ì`dhma {S>{OQ>c _mÜ`_mVyZ H$aÊ`mda ^a {Xcm OmV Amho. ^maVmVhr Joë`m XmoZ-VrZ dfmª_Ü`o `wnrAm`À`m _mÜ`_mVyZ hmoUmè`m ì`dhmam§Mo à_mU dmT>V Amho. na§Vw _mo~mB©c ~±qH$Jg§X^m©Vrc gwa{jVVo~m~V AmOhr cmoH$m§À`m _ZmV YmñVr Amho. Ë`m_wioM ^maVmV _mo~mB©c \$moZMm dmna H$aUmè`m§Mr g§»`m 110 H$moQ>r AgyZhr Am{U Ë`mVrc 72 H$moQ>r cmoH$ ñ_mQ>©\$moZMm dmna H$aUmao AgyZhr Ho$di Mma H$moQ>r cmoH$ _mo~mB©c ~±qH$JMm dmna H$aVmV. `m nmíd©^y_rda gaH$maZo _mo~mB©c ~±qH$JMr ì`dñWm g§nyU© gwa{jV Am{U Jmoir~§X H$aÊ`mda ^a XoD$Z Ë`mMm A{YH$ àMma H$aUo JaOoMo Amho. àg§Jr `m ì`dhmam§gmR>r H$mhr gdcVr Úmì`m cmJë`m Var MmcVrc; nU Ë`mVyZ ~ZmdQ> ZmoQ>m§Mo AmìhmZM g§nwï>mV `oD$ eHo$c. -gy`©H$m§V nmR>H$

Check Also

बच्चू कडू यांची ‌‘प्रहार‌’ इतिहासजमा

विधानपरिषदेची आमदारकी मिळवण्यासाठी प्रहार जनशक्ती पक्षाचे अध्यक्ष आणि माजी राज्यमंत्री बच्चू कडू यांनी प्रहार जनशक्ती …