हळद शेतीतील यशस्वीनी

मध्य प्रदेशातील नर्मदापुरम जिल्ह्यातील सोमालीवाडा खुर्द गावातील कंचन वर्मा या महिला शेतकऱ्याने पारंपरिक शेतीला छेद देत हळद लागवडीच्या माध्यमातून घवघवीत यश संपादन केले आहे. गव्हाचे बंपर उत्पादन होणाऱ्या या भागात कंचन यांनी कृषी विज्ञान केंद्रातून अवघ्या सात दिवसांचे प्रशिक्षण घेतले आणि 2020 मध्ये प्रायोगिक तत्त्वावर हळदीची लागवड सुरू केली. त्यांचा हा प्रयोग कमालीचा यशस्वी ठरला असून 2023 मध्ये त्यांनी तब्बल 400 क्विंटल हळदीचे उत्पादन घेत 12 लाख रुपयांचा नफा कमावला आहे. पारंपरिक पिकांमधून प्रति एकर दीड लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळवणाऱ्या कंचन यांना हळदीच्या शेतीमुळे प्रति एकर तीन लाख रुपयांचे थेट दुप्पट उत्पन्न मिळू लागले आहे.
हळद लागवडीसाठी जून आणि जुलै हे महिने सर्वोत्तम असल्याचे कंचन यांचे निरीक्षण आहे. मान्सूनचा काळ या पिकासाठी पोषक ठरतो, कारण पावसामुळे वारंवार सिंचनाचा होणारा खर्च वाचतो, हवेतील आर्द्रता आणि उष्णतेमुळे कोंब वेगाने फुटतात आणि जमीन मऊ राहिल्याने जमिनीखालील हळदीच्या गाठींचा विकास चांगला होतो. कंचन यांच्या यशाचे मुख्य गमक म्हणजे त्यांनी कच्ची हळद थेट बाजारात न विकता त्यावर मूल्यवर्धन म्हणजेच प्रक्रिया केली. त्या हळदीच्या गाठी उकडतात, उन्हात सुकवतात आणि स्वतः दळण करून शुद्ध हळद पावडर तयार करतात. आपल्या शेतातूनच एक-एक किलोचे पाकीट 150 रुपये किलो या दराने विकून त्यांनी स्थानिक पातळीवर मोठा ग्राहकवर्ग निर्माण केला आहे, ज्यामुळे त्यांना माल विकण्यासाठी बाजारात जाण्याचीही गरज भासत नाही.
गरिबीतून सुरू झालेला तिचा प्रवास आज लाखो चाहत्यांच्या प्रेमापर्यंत पोहोचला असून, मेहनत आणि जिद्दीच्या जोरावर कोणतेही स्वप्न पूर्ण करता येते, हे तिने आपल्या आयुष्यातून सिद्ध करून दाखवले आहे.